Άρθρα
Δοχείο διαστολής: τι κάνει, τι μέγεθος χρειάζεστε και πώς ρυθμίζεται
Το δοχείο διαστολής είναι το στρογγυλό μεταλλικό δοχείο δίπλα στον λέβητα ή στην αντλία νερού, που σπάνια προσέχουμε μέχρι να χαλάσει. Όταν το νερό της θέρμανσης ζεσταίνεται, αυξάνεται ο όγκος του και το δοχείο κρατά το νερό που περισσεύει, ώστε η πίεση να μένει σταθερή. Στα πιεστικά συστήματα νερού κάνει κάτι παρόμοιο: κρατά νερό υπό πίεση, για να μην ξεκινά η αντλία κάθε φορά που ανοίγετε μια βρύση. Σε αυτόν τον οδηγό θα δείτε τι κάνει, ποιο είδος χρειάζεστε, τι μέγεθος και σε ποια πίεση ρυθμίζεται, με έναν υπολογιστή για το δικό σας σύστημα.
Με μια ματιά
- Τι κάνει: κρατά το νερό που αυξάνεται σε όγκο όταν ζεσταίνεται, για να μην ανεβαίνει η πίεση και να μη στάζει η ασφαλιστική βαλβίδα.
- Πόσο αυξάνεται ο όγκος του νερού: περίπου 2,9% στους 80 °C, δηλαδή σχεδόν 3 λίτρα για κάθε 100 λίτρα νερού στην εγκατάσταση.
- Μέγεθος για διαμέρισμα: συνήθως 12 έως 18 λίτρα, εκτός αν ο λέβητας έχει ήδη δικό του δοχείο που αρκεί.
- Προφόρτιση: στη θέρμανση, περίπου ένα δέκατο του ύψους της εγκατάστασης σε μέτρα συν 0,3 bar. Στο πιεστικό νερού, 0,2 bar κάτω από την πίεση στην οποία ξεκινά η αντλία.
- Σημάδι βλάβης: η πίεση ανεβαίνει απότομα όταν ζεσταίνεται το νερό και πέφτει όταν κρυώνει.
Περιεχόμενα
- Υπολογιστής: τι μέγεθος δοχείου χρειάζεστε
- Τι κάνει το δοχείο διαστολής
- Τα είδη δοχείων διαστολής
- Τι μέγεθος δοχείου διαστολής θέρμανσης χρειάζεστε
- Προφόρτιση και πίεση πλήρωσης
- Δοχείο διαστολής σε επίτοιχο λέβητα
- Πιεστικό δοχείο νερού: πώς δουλεύει με την αντλία
- Δοχείο διαστολής ηλιακού
- Πού τοποθετείται το δοχείο διαστολής
- Πώς καταλαβαίνετε ότι χάλασε το δοχείο διαστολής
Υπολογιστής: τι μέγεθος δοχείου χρειάζεστε
Διαλέξτε αν το δοχείο είναι για θέρμανση ή για πιεστικό νερού και συμπληρώστε τα στοιχεία της εγκατάστασης. Ο υπολογιστής βρίσκει πόσα λίτρα πρέπει να είναι το δοχείο, σε ποια πίεση ρυθμίζεται και ποια δοχεία του καταστήματος ταιριάζουν.
Τι κάνει το δοχείο διαστολής
Όταν το νερό ζεσταίνεται, αυξάνεται ο όγκος του. Από τους 10 °C στους 80 °C, κάθε 100 λίτρα γίνονται περίπου 102,9 λίτρα. Σε μια κλειστή εγκατάσταση θέρμανσης, το νερό δεν έχει πού να πάει, οπότε χωρίς δοχείο η πίεση ανεβαίνει γρήγορα, η ασφαλιστική βαλβίδα ανοίγει και βγάζει νερό.
Μέσα στο δοχείο υπάρχει μια ελαστική μεμβράνη που το χωρίζει στα δύο. Από τη μία πλευρά μπαίνει το νερό της εγκατάστασης και από την άλλη υπάρχει αέρας ή άζωτο υπό πίεση. Όταν αυξάνεται ο όγκος του νερού, πιέζει τη μεμβράνη και συμπιέζει τον αέρα. Όταν κρυώνει, ο αέρας σπρώχνει το νερό πίσω στην εγκατάσταση. Έτσι, η πίεση μένει μέσα σε ασφαλή όρια.
Η πίεση του αέρα όταν το δοχείο είναι άδειο από νερό λέγεται προφόρτιση. Είναι η πιο σημαντική ρύθμιση του δοχείου: αν είναι λάθος, ακόμα και ένα μεγάλο δοχείο δεν κάνει σωστά τη δουλειά του.
Τα είδη δοχείων διαστολής
Όλα δουλεύουν με τον ίδιο τρόπο, αλλά είναι φτιαγμένα για διαφορετικό νερό, θερμοκρασία και πίεση. Γι’ αυτό δεν μπορεί να μπει το ένα στη θέση του άλλου.
- Δοχείο διαστολής θέρμανσης: για κλειστά κυκλώματα με καλοριφέρ, fan coil ή ενδοδαπέδια θέρμανση. Δεν είναι για πόσιμο νερό.
- Πλακέ δοχείο λέβητα: το λεπτό δοχείο που βρίσκεται μέσα στους επίτοιχους λέβητες. Όταν χαλάσει, αντικαθίσταται με άλλο ίδιου σχήματος και μεγέθους.
- Δοχείο διαστολής ηλιακού: για κλειστά ηλιακά κυκλώματα με αντιψυκτικό υγρό, που φτάνουν σε υψηλές θερμοκρασίες και πιέσεις.
- Πιεστικό δοχείο νερού: για το νερό του σπιτιού, μαζί με αντλία και πιεσοστάτη. Είναι φτιαγμένο για πόσιμο νερό και μεγαλύτερες πιέσεις, συνήθως έως 8 ή 10 bar.
Τι μέγεθος δοχείου διαστολής θέρμανσης χρειάζεστε
Το μέγεθος εξαρτάται από τρία πράγματα: πόσο νερό έχει η εγκατάσταση, πόσο ζεσταίνεται και ανάμεσα σε ποιες πιέσεις δουλεύει. Αν δεν ξέρετε τα λίτρα, μια καλή εκτίμηση είναι περίπου 12 λίτρα νερού για κάθε kW του λέβητα.
Ο παρακάτω πίνακας δείχνει ενδεικτικά μεγέθη, με ασφαλιστική βαλβίδα 3 bar και χωρίς δοχείο μέσα στον λέβητα.
| Εγκατάσταση | Νερό | Δοχείο |
|---|---|---|
| Αντλία θερμότητας 12 kW, νερό έως 55 °C, ύψος 3 m | περίπου 144 λίτρα | 8 λίτρα |
| Λέβητας 24 kW σε διαμέρισμα, νερό έως 80 °C, ύψος 3 m | περίπου 288 λίτρα | 18 λίτρα |
| Λέβητας 35 kW σε μονοκατοικία με όροφο, ύψος 6 m | περίπου 420 λίτρα | 35 λίτρα |
| Λέβητας 50 kW σε μικρή πολυκατοικία, ύψος 10 m | περίπου 600 λίτρα | 80 λίτρα |
| Λέβητας 100 kW σε πολυκατοικία, ύψος 15 m | περίπου 1.200 λίτρα | 200 λίτρα |
Αν δεν είστε σίγουροι ανάμεσα σε δύο μεγέθη, διαλέξτε το μεγαλύτερο. Ένα δοχείο λίγο μεγαλύτερο από όσο χρειάζεται δεν βλάπτει, ενώ ένα μικρό αφήνει την πίεση να ανεβαίνει.
Προφόρτιση και πίεση πλήρωσης
Στη θέρμανση, η προφόρτιση πρέπει να ισούται περίπου με το ύψος της εγκατάστασης σε μέτρα διαιρεμένο με το 10, συν 0,3 bar. Για παράδειγμα, αν το ψηλότερο καλοριφέρ είναι 5 μέτρα πάνω από το δοχείο, η προφόρτιση είναι περίπου 0,8 bar. Η εγκατάσταση γεμίζει όταν είναι κρύα, σε πίεση λίγο μεγαλύτερη, περίπου 0,2 bar πάνω από την προφόρτιση.
Τα δοχεία έρχονται από το εργοστάσιο με έτοιμη προφόρτιση, συχνά 1,5 έως 2 bar, που δεν ταιριάζει πάντα στο δικό σας σύστημα. Η ρύθμιση γίνεται από τη βαλβίδα αέρα του δοχείου, που είναι ίδια με αυτή των ελαστικών του αυτοκινήτου, με μανόμετρο και τρόμπα, πάντα με το δοχείο χωρίς πίεση νερού.
Δοχείο διαστολής σε επίτοιχο λέβητα
Οι επίτοιχοι λέβητες αερίου έχουν συνήθως μέσα τους ένα πλακέ δοχείο 6 έως 10 λίτρων. Για ένα διαμέρισμα με λίγα σώματα συνήθως αρκεί. Αν όμως η εγκατάσταση έχει πολλά ή μεγάλα σώματα ή αν προσθέσατε ενδοδαπέδια θέρμανση, η ποσότητα του νερού αυξάνεται και χρειάζεται ένα επιπλέον εξωτερικό δοχείο. Ο υπολογιστής πιο πάνω αφαιρεί το δοχείο του λέβητα και σας λέει πόσα λίτρα λείπουν.
Όταν το πλακέ δοχείο του λέβητα χάσει την προφόρτισή του ή σκιστεί η μεμβράνη, αντικαθίσταται με άλλο ίδιου σχήματος και μεγέθους, στρογγυλό ή ορθογώνιο, με την ίδια σύνδεση. Αν δεν χωρά ή δεν βρίσκετε το ίδιο, μια λύση είναι ένα εξωτερικό δοχείο θέρμανσης στη σωλήνωση.
Πιεστικό δοχείο νερού: πώς δουλεύει με την αντλία
Όταν λέμε πιεστικό νερού, συνήθως εννοούμε ένα σύστημα με αντλία, πιεσοστάτη και πιεστικό δοχείο. Η αντλία ανεβάζει την πίεση του νερού, ο πιεσοστάτης την ξεκινά όταν η πίεση πέσει και τη σταματά όταν ανέβει, ενώ το δοχείο κρατά ένα απόθεμα νερού υπό πίεση. Έτσι, για ένα ποτήρι νερό ή ένα γρήγορο πλύσιμο χεριών, το νερό έρχεται από το δοχείο και η αντλία δεν ξεκινά.
Το δοχείο μόνο του δεν ανεβάζει την πίεση του νερού. Αν έχετε χαμηλή πίεση από το δίκτυο, χρειάζεστε αντλία. Το σωστό μέγεθος δοχείου προστατεύει την αντλία από τις συνεχείς εκκινήσεις, που τη ζεσταίνουν και τη φθείρουν πιο γρήγορα.
Η προφόρτιση του πιεστικού δοχείου ρυθμίζεται 0,2 bar κάτω από την πίεση στην οποία ξεκινά η αντλία. Αν ο πιεσοστάτης ξεκινά την αντλία στα 2 bar, η προφόρτιση είναι 1,8 bar. Στις αντλίες με inverter, που αλλάζουν στροφές και κρατούν σταθερή πίεση, το δοχείο είναι συνήθως μικρό και η προφόρτισή του ορίζεται από τον κατασκευαστή της αντλίας.
Δοχείο διαστολής ηλιακού
Στα ηλιακά συστήματα με κλειστό κύκλωμα και αντιψυκτικό υγρό, το υγρό των συλλεκτών μπορεί να ζεσταθεί πολύ περισσότερο από το νερό της θέρμανσης. Γι’ αυτό χρησιμοποιείται ειδικό δοχείο ηλιακού, με μεμβράνη που αντέχει στο αντιψυκτικό και σε μεγαλύτερη πίεση λειτουργίας, έως 10 bar.
Το δοχείο τοποθετείται εκεί όπου το υγρό είναι πιο κρύο, συνήθως στην επιστροφή προς τους συλλέκτες, γιατί η μεμβράνη δεν πρέπει να δουλεύει για πολλή ώρα πάνω από τους 70 °C. Το μέγεθος εξαρτάται από τους συλλέκτες, το μήκος των σωλήνων και το ύψος της εγκατάστασης, γι’ αυτό καλό είναι να το ορίσει ο τεχνικός που κάνει την εγκατάσταση.
Πού τοποθετείται το δοχείο διαστολής
Στη θέρμανση, το δοχείο μπαίνει συνήθως στον σωλήνα επιστροφής, κοντά στον λέβητα, όπου το νερό είναι πιο κρύο και η μεμβράνη κρατά περισσότερα χρόνια. Πρέπει να βρίσκεται σε σημείο όπου φτάνετε εύκολα, για να ελέγχετε την προφόρτιση. Τα μικρά δοχεία κρέμονται από τη σύνδεσή τους ή στερεώνονται στον τοίχο, ενώ τα μεγαλύτερα έχουν πόδια και στέκονται στο δάπεδο.
Πώς καταλαβαίνετε ότι χάλασε το δοχείο διαστολής
- Η πίεση στο μανόμετρο του λέβητα ανεβαίνει πολύ όταν ζεσταίνεται το νερό, συχνά κοντά στα 3 bar.
- Η ασφαλιστική βαλβίδα στάζει ή βγάζει νερό όταν δουλεύει η θέρμανση.
- Η πίεση πέφτει αισθητά όταν η εγκατάσταση κρυώσει και πρέπει να συμπληρώνετε συχνά νερό.
- Αν πατήσετε τη βαλβίδα αέρα του δοχείου και βγει νερό αντί για αέρα, η μεμβράνη έχει σκιστεί και το δοχείο χρειάζεται αλλαγή.
- Στο πιεστικό νερού, η αντλία ξεκινά και σταματά συνεχώς, ακόμα και για λίγο νερό.
Πολλές φορές το δοχείο δεν έχει χαλάσει, απλώς έχει χάσει την προφόρτισή του. Αν ο αέρας ξαναμπεί στη σωστή πίεση και η πίεση διατηρηθεί, το δοχείο συνεχίζει να δουλεύει κανονικά.
Ελέγξτε το πριν από τον χειμώνα
Μία φορά τον χρόνο, πριν ανάψετε τη θέρμανση, ζητήστε από τον τεχνικό του λέβητα να ελέγξει την προφόρτιση του δοχείου. Είναι ένας γρήγορος έλεγχος που γλιτώνει την ασφαλιστική βαλβίδα και τον λέβητα από άσκοπη ταλαιπωρία.
Πριν αγοράσετε δοχείο διαστολής
- Ξέρετε αν είναι για θέρμανση, για ηλιακό ή για πόσιμο νερό
- Έχετε υπολογίσει τα λίτρα με βάση το νερό της εγκατάστασης
- Η μέγιστη πίεση του δοχείου είναι μεγαλύτερη από την πίεση της ασφαλιστικής βαλβίδας
- Η σύνδεση ταιριάζει με τη σωλήνωση, για παράδειγμα 3/4 ή 1 ίντσα
- Υπάρχει χώρος για το δοχείο και τρόπος να στερεωθεί
- Ξέρετε σε ποια προφόρτιση θα το ρυθμίσετε
Βρήκατε το μέγεθος που χρειάζεστε;
Δείτε όλα τα δοχεία διαστολής θέρμανσης, τα πλακέ δοχεία λέβητα, τα δοχεία ηλιακού και τα πιεστικά δοχεία νερού, με αποστολή σε όλη την Ελλάδα.
Δοχεία διαστολής και πιεστικά
Zilmet Cal-Pro 500 – Κλειστό Δοχείο Διαστολής Θέρμανσης 500 Λίτρων
Zilmet Ultra-Pro 100 Οριζόντιο – Πιεστικό Δοχείο Νερού Οριζόντιο 100 Λίτρων
Zilmet OEM-Pro 537/L 10 Λίτρων – Δοχείο Διαστολής Πλακέ Ορθογώνιο για Λέβητα
Συχνές ερωτήσεις
Το νερό που αυξάνεται σε όγκο δεν χωρά στο δοχείο, η πίεση ανεβαίνει και η ασφαλιστική βαλβίδα ανοίγει για να βγάλει το νερό που περισσεύει. Όταν η εγκατάσταση κρυώσει, η πίεση πέφτει χαμηλά και χρειάζεται συμπλήρωμα νερού. Με τον καιρό, το φρέσκο νερό φέρνει οξυγόνο και άλατα στην εγκατάσταση.
Δεν συνιστάται. Τα πιεστικά δοχεία είναι φτιαγμένα για κρύο πόσιμο νερό, ενώ τα δοχεία θέρμανσης έχουν μεμβράνη για ζεστό νερό. Αντίστοιχα, ένα δοχείο θέρμανσης δεν μπαίνει στο νερό που πίνουμε.
Με σωστή προφόρτιση και ετήσιο έλεγχο, ένα δοχείο κρατά πολλά χρόνια. Αυτό που φθείρεται πρώτο είναι η μεμβράνη. Σε ορισμένα πιεστικά δοχεία η μεμβράνη αλλάζει, ενώ στα περισσότερα αλλάζει όλο το δοχείο.
Ναι, κάθε κλειστό κύκλωμα θέρμανσης χρειάζεται δοχείο διαστολής. Πολλές αντλίες θερμότητας έχουν ήδη ένα μικρό δοχείο μέσα τους. Επειδή το νερό ζεσταίνεται λιγότερο, έως 55 °C, αυξάνεται λιγότερο ο όγκος του και το δοχείο βγαίνει μικρότερο από ό,τι με λέβητα. Για να διαλέξετε την αντλία, δείτε τον οδηγό για την αντλία θερμότητας.
Η πιο συχνή αιτία είναι το δοχείο διαστολής, που έχει χάσει την προφόρτισή του ή έχει σκισμένη μεμβράνη. Άλλη αιτία είναι η βάνα πλήρωσης που δεν κλείνει καλά και αφήνει νερό από το δίκτυο να μπαίνει στην εγκατάσταση. Αν η πίεση ανεβαίνει ακόμα και με τον λέβητα σβηστό, ελέγξτε πρώτα τη βάνα πλήρωσης.
Δουλεύουν με τον ίδιο τρόπο. Το κάθετο πιάνει λιγότερο χώρο στο δάπεδο, ενώ το οριζόντιο ταιριάζει σε χαμηλούς χώρους, όπως κάτω από μια σκάλα ή σε ένα αντλιοστάσιο με μικρό ύψος.
Χρήσιμοι οδηγοί για τη θέρμανση
Εξαέρωση καλοριφέρ
Πώς βγάζετε τον αέρα από τα σώματα και σε ποια πίεση γεμίζετε ξανά την εγκατάσταση.
Αντλία θερμότητας: πόσα kW χρειάζεστε
Υπολογιστής ισχύος και κόστους για το σπίτι σας, με σώματα ή ενδοδαπέδια θέρμανση.
Ενδοδαπέδια θέρμανση: κόστος και υλικά
Πόσο κοστίζει ανά τετραγωνικό, ποια υλικά χρειάζεται και ποια δάπεδα ταιριάζουν.
Ποιο δοχείο να διαλέξετε
Για λέβητα με καλοριφέρ σε διαμέρισμα, συνήθως αρκεί ένα δοχείο θέρμανσης 12 έως 18 λίτρων ή η αντικατάσταση του πλακέ δοχείου του λέβητα. Για μονοκατοικίες και κεντρικές θερμάνσεις, βρείτε το μέγεθος με τον υπολογιστή. Για αντλία νερού, διαλέξτε πιεστικό δοχείο με βάση την παροχή της αντλίας και τις ρυθμίσεις του πιεσοστάτη.