Blog

Σκληρότητα νερού: τι είναι, πώς τη μετράτε και τι κάνετε

Άλατα από σκληρό νερό γύρω από τον αεριστή βρύσης κουζίνας και μέσα σε βραστήρα

Άσπρα σημάδια στο τζάμι της ντουζιέρας, βρύσες που θαμπώνουν λίγες μέρες μετά το καθάρισμα, θερμοσίφωνας που κάνει θόρυβο και βραστήρας με άλατα στον πάτο. Όλα έχουν την ίδια αιτία: τη σκληρότητα του νερού. Παρακάτω θα δείτε τι ακριβώς είναι, πώς μπορείτε να μάθετε πόσο σκληρό είναι το νερό στο σπίτι σας, τι σημαίνουν οι μονάδες που αναγράφονται στις αναλύσεις και ποια λύση ταιριάζει σε κάθε περίπτωση.

Με μια ματιά

  • Τι είναι: η ποσότητα ασβεστίου και μαγνησίου που είναι διαλυμένη στο νερό.
  • Υγεία: η σκληρότητα δεν θεωρείται πρόβλημα για την υγεία και δεν υπάρχει όριο ασφαλείας για αυτήν στο πόσιμο νερό.
  • Πρόβλημα: τα άλατα που αφήνει, ειδικά όπου ζεσταίνεται το νερό, στον θερμοσίφωνα, στον λέβητα, στα πλυντήρια και στον βραστήρα.
  • Μέτρηση: από την εταιρεία ύδρευσης, από μια ανάλυση νερού ή με ταινίες μέτρησης. Ο μετρητής TDS δεν μετρά σκληρότητα.
  • Λύσεις: προστασία των συσκευών από τα άλατα, αντίστροφη ώσμωση για το νερό που πίνετε ή αποσκληρυντής για όλο το σπίτι.

Τι είναι η σκληρότητα του νερού

Το νερό, καθώς περνά μέσα από πετρώματα όπως ο ασβεστόλιθος, διαλύει ασβέστιο και μαγνήσιο. Όσο περισσότερα έχει, τόσο πιο σκληρό είναι. Στην Ελλάδα, όπου ο ασβεστόλιθος είναι πολύ συνηθισμένος, το νερό σε πολλές περιοχές είναι από μέτρια σκληρό έως σκληρό, ειδικά όπου υδροδοτείται από γεωτρήσεις.

Το μεγαλύτερο μέρος τους είναι συνήθως ανθρακικά άλατα. Όταν το νερό ζεσταθεί, αυτά στερεοποιούνται και επικάθονται στις επιφάνειες. Γι’ αυτό τα άλατα μαζεύονται πρώτα στην αντίσταση του θερμοσίφωνα, στον εναλλάκτη του λέβητα και στον βραστήρα, ενώ στις βρύσες και στο τζάμι εμφανίζονται όταν στεγνώσουν οι σταγόνες.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δεν έχει ορίσει όριο για τη σκληρότητα με βάση την υγεία. Το σκληρό νερό πίνεται κανονικά. Το θέμα είναι οι ζημιές και ο καθαρισμός στο σπίτι.

Μονάδες μέτρησης και κλίμακα

Οι αναλύσεις και οι συσκευές αναγράφουν τη σκληρότητα σε διαφορετικές μονάδες, κάτι που μπορεί να προκαλέσει σύγχυση. Οι πιο συνηθισμένες είναι τα mg/l CaCO3 (το ίδιο με τα ppm), οι γαλλικοί βαθμοί °F, οι γερμανικοί βαθμοί °dH και τα mmol/l.

Νερόmmol/lmg/l CaCO3 (ppm)Γαλλικοί °FΓερμανικοί °dH
Μαλακόκάτω από 1,5κάτω από 150κάτω από 15κάτω από 8,4
Μέτρια σκληρό1,5 έως 2,5150 έως 25015 έως 258,4 έως 14
Σκληρόπάνω από 2,5πάνω από 250πάνω από 25πάνω από 14

Για γρήγορη μετατροπή: 1 °F είναι 10 mg/l, 1 °dH είναι περίπου 17,8 mg/l και 1 mmol/l είναι 100 mg/l. Η κλίμακα του πίνακα είναι αυτή που χρησιμοποιούν συνήθως τα απορρυπαντικά και τα πλυντήρια πιάτων. Πάνω από περίπου 42 °F το νερό χαρακτηρίζεται συχνά πολύ σκληρό.

Πώς μαθαίνετε τη σκληρότητα στην περιοχή σας

  • Εταιρεία ύδρευσης: η ΕΥΔΑΠ, η ΕΥΑΘ και οι ΔΕΥΑ των δήμων κάνουν τακτικές αναλύσεις. Πολλοί δήμοι δημοσιεύουν τα αποτελέσματα στην ιστοσελίδα τους, όπου η τιμή αναγράφεται ως «Ολική σκληρότητα». Αν δεν τη βρείτε, μπορείτε να τη ζητήσετε.
  • Ταινίες μέτρησης: τις βουτάτε στο νερό και αλλάζουν χρώμα. Κοστίζουν λίγα ευρώ και δίνουν μια καλή εκτίμηση. Συχνά υπάρχει μία στη συσκευασία του πλυντηρίου πιάτων.
  • Ανάλυση σε εργαστήριο: είναι η πιο ακριβής και χρειάζεται όταν έχετε δική σας γεώτρηση ή πηγάδι.

Για μια πρώτη εικόνα ανά δήμο, δείτε τον χάρτη σκληρότητας στον οδηγό για τα φίλτρα νερού.

Ο μετρητής TDS, το μικρό ψηφιακό όργανο που πολλοί χρησιμοποιούν, μετρά όλα τα διαλυμένα άλατα μαζί και όχι μόνο το ασβέστιο και το μαγνήσιο. Δίνει μια ένδειξη, αλλά δεν είναι μέτρηση σκληρότητας.

Τι κάνει το σκληρό νερό στο σπίτι

  • Βρύσες και ντους: άσπρα σημάδια και φραγμένοι αεριστές βρύσης και τηλέφωνα ντους.
  • Τζάμι ντουζιέρας και πλακάκια: θαμπάδα που επιστρέφει γρήγορα μετά το καθάρισμα.
  • Λεκάνη: σκληρές κρούστες στο σημείο που μένει νερό.
  • Θερμοσίφωνας: άλατα στην αντίσταση, με αποτέλεσμα να ζεσταίνει το νερό πιο αργά και να καταναλώνει περισσότερο ρεύμα.
  • Λέβητας: άλατα στον εναλλάκτη του ζεστού νερού, που προκαλούν διακυμάνσεις στη θερμοκρασία του νερού στο ντους.
  • Πλυντήρια και βραστήρας: άλατα στις αντιστάσεις και θαμπά ποτήρια.

Για τα άλατα που έχουν ήδη μαζευτεί, δείτε πώς φεύγουν τα άλατα από τις βρύσες, πώς καθαρίζετε τη ντουζιέρα και πώς καθαρίζετε τη λεκάνη. Για τις συσκευές που ζεσταίνουν νερό, η πρόληψη κοστίζει πολύ λιγότερο από τον καθαρισμό ή την αντικατάσταση εξαρτημάτων.

Λύσεις για το σκληρό νερό

Δεν χρειάζονται όλα τα σπίτια την ίδια λύση. Η βασική διαφορά είναι αν θέλετε να αφαιρέσετε τα άλατα από το νερό ή απλώς να μην επικάθονται στις συσκευές.

ΛύσηΤι κάνειΠού μπαίνειΣυντήρηση
Φίλτρο πολυφωσφορικώνΚρατά τα άλατα διαλυμένα για να μην κολλούνΠριν από θερμοσίφωνα, λέβητα ή πλυντήριοΑλλαγή κρυστάλλων
Φίλτρο με υλικό κατά των αλάτωνΕμποδίζει τους κρυστάλλους να μεγαλώσουνΣτην κεντρική παροχή κρύου νερούΑλλαγή φυσιγγίου
Μαγνητικό φίλτροΉπια δράση με μικρό κόστοςΠριν από μία συσκευήΣχεδόν καμία
Αντίστροφη ώσμωσηΑφαιρεί τα περισσότερα άλατα από το νερό που πίνετεΚάτω από τον νεροχύτηΑλλαγή φίλτρων και μεμβράνης
Αποσκληρυντής ιοντοεναλλαγήςΑφαιρεί ασβέστιο και μαγνήσιο από όλο το νερόΣτην είσοδο του σπιτιούΑλάτι αναγέννησης

Τα φίλτρα πολυφωσφορικών και τα φίλτρα με υλικό κατά των αλάτων δεν αλλάζουν τη σκληρότητα. Αλλάζουν τη συμπεριφορά των αλάτων, ώστε να μην επικάθονται στις αντιστάσεις και στους εναλλάκτες. Είναι η πιο οικονομική προστασία για θερμοσίφωνα, λέβητα και πλυντήρια. Για πόσιμο νερό χρησιμοποιείτε μόνο συστήματα που ο κατασκευαστής εγκρίνει για αυτή τη χρήση.

Η αντίστροφη ώσμωση δίνει νερό με πολύ λίγα άλατα στη βρύση της κουζίνας, χωρίς πέτρα στον βραστήρα και με καθαρή γεύση. Δεν προστατεύει όμως το υπόλοιπο σπίτι.

Ο αποσκληρυντής ιοντοεναλλαγής είναι ο μόνος τρόπος που αφαιρεί πραγματικά τη σκληρότητα από όλο το νερό. Χρειάζεται χώρο, αποχέτευση, ρεύμα και αλάτι για την αναγέννηση. Επειδή προσθέτει λίγο νάτριο στο νερό, συνήθως αφήνεται μία βρύση με νερό χωρίς επεξεργασία για να πίνετε ή τοποθετείται σύστημα αντίστροφης ώσμωσης στην κουζίνα.

Ένα απλό φίλτρο ενεργού άνθρακα βελτιώνει τη γεύση και τη μυρωδιά, αλλά δεν μειώνει ουσιαστικά τη σκληρότητα.

Ποια λύση ταιριάζει σε κάθε σπίτι

  • Μαλακό νερό: δεν χρειάζεστε κάτι. Ρυθμίστε σωστά το πλυντήριο πιάτων και καθαρίζετε απλώς τις επιφάνειες.
  • Μέτρια σκληρό νερό: προστατέψτε τον θερμοσίφωνα ή τον λέβητα με φίλτρο πολυφωσφορικών και βάλτε αλάτι στο πλυντήριο πιάτων.
  • Σκληρό νερό: τοποθετήστε φίλτρο κατά των αλάτων στην κεντρική παροχή και, αν σας ενοχλεί η γεύση ή τα άλατα στον βραστήρα, σύστημα αντίστροφης ώσμωσης στην κουζίνα.
  • Πολύ σκληρό νερό ή νερό από γεώτρηση: ζητήστε από τον υδραυλικό να εξετάσει την εγκατάσταση αποσκληρυντή ιοντοεναλλαγής, με βάση και την ανάλυση του νερού.

Το πλυντήριο πιάτων θέλει ρύθμιση

Τα περισσότερα πλυντήρια πιάτων έχουν δικό τους αποσκληρυντή και ρύθμιση σκληρότητας, συνήθως σε °dH. Αν παραμείνει η εργοστασιακή ρύθμιση, μπορεί να καταναλώνουν άσκοπα αλάτι ή να αφήνουν τα ποτήρια θαμπά. Αν έχετε την τιμή σε γαλλικούς βαθμούς, διαιρέστε τη με 1,78 για να τη μετατρέψετε σε °dH.

Έλεγχος για σπίτι με σκληρό νερό

Φίλτρα κατά των αλάτων

Δείτε τα φίλτρα πολυφωσφορικών, τα μαγνητικά φίλτρα και τα συστήματα για την κεντρική παροχή, που προστατεύουν θερμοσίφωνα, λέβητα και πλυντήρια από τα άλατα.

Συχνές ερωτήσεις

Τι σημαίνει σκληρό νερό;

Νερό με πολύ διαλυμένο ασβέστιο και μαγνήσιο. Συνήθως θεωρείται σκληρό πάνω από περίπου 25 γαλλικούς βαθμούς, δηλαδή 250 mg/l ανθρακικού ασβεστίου.

Κάνει κακό στην υγεία το σκληρό νερό;

Όχι. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δεν έχει ορίσει όριο για τη σκληρότητα με βάση την υγεία. Το πρόβλημα είναι τα άλατα που αφήνει σε συσκευές και επιφάνειες.

Πώς μετατρέπω τους γαλλικούς βαθμούς σε γερμανικούς;

Διαιρείτε με 1,78. Για παράδειγμα, 30 °F είναι περίπου 17 °dH.

Μπορώ να μετρήσω τη σκληρότητα με μετρητή TDS;

Όχι με ακρίβεια. Ο μετρητής TDS μετρά όλα τα διαλυμένα άλατα μαζί. Για σκληρότητα χρησιμοποιήστε ταινίες μέτρησης ή ζητήστε την τιμή από την εταιρεία ύδρευσης.

Το φίλτρο νερού βρύσης αφαιρεί τα άλατα;

Ένα απλό φίλτρο ενεργού άνθρακα δεν αφαιρεί ουσιαστικά τα άλατα. Για νερό με λίγα άλατα στην κουζίνα χρειάζεται αντίστροφη ώσμωση.

Τι διαφορά έχει ο αποσκληρυντής από το φίλτρο πολυφωσφορικών;

Ο αποσκληρυντής ιοντοεναλλαγής αφαιρεί το ασβέστιο και το μαγνήσιο από το νερό. Το φίλτρο πολυφωσφορικών τα αφήνει στο νερό, αλλά τα εμποδίζει να επικάθονται στις συσκευές. Είναι πολύ φθηνότερο και μικρότερο, αλλά δεν κάνει το νερό μαλακό.

Μάθετε την τιμή σας και προλάβετε τα άλατα

Η σκληρότητα δεν είναι λόγος ανησυχίας για την υγεία, αλλά αυξάνει το κόστος για ρεύμα, καθαριστικά και επισκευές. Βρείτε την τιμή για την περιοχή σας, ρυθμίστε το πλυντήριο πιάτων και προστατέψτε πρώτα τις συσκευές που ζεσταίνουν νερό. Από εκεί ξεκινά η μεγαλύτερη εξοικονόμηση.